Παρασκευή, 17 Οκτωβρίου 2014

Εθνικισμός και Εθνοτικές Συγκρούσεις


Κατεβάστε το προσχέδιο του βιβλίου από ΕΔΩ



Δευτέρα, 6 Οκτωβρίου 2014

Μάθημα: "Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση και Βαλκανική Ασφάλεια" 2014-2015

Κατεβάστε το Οργανόγραμμα του μαθήματος από ΕΔΩ

Διαβάστε το νέο βιβλίου του Δ. Καιρίδη "Εθνικισμός και Εθνοτικές Συγκρούσεις" από ΕΔΩ





Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση και Βαλκανική Ασφάλεια

Ζ΄Εξάμηνο
Δημήτρης Καιρίδης
Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών
Πάντειο Πανεπιστήμιο
Φθινόπωρο 2014

Ώρες Διδασκαλίας: Κάθε Τρίτη 11-2 μμ, αίθουσα ΣΤ5, Νέο Κτίριο
Δημήτρης Καιρίδης
Ώρες Γραφείου: Κάθε Τρίτη 2-3 μμ, Γ10, 3ος όροφος, ΔΕΣΚοι
Στοιχεία Επικοινωνίας: 6944 917456, keridis@panteion.gr


Μαριλένα Κοππά
´Ωρες γραφείου: (θα ανακοινωθούν προσεχώς)
Στοιχεία επικοινωνίας: 6974 477977, mkoppa@otenet.gr

Περιγραφή του μαθήματος
Το μάθημα εξετάζει το περιβάλλον ασφαλείας της σύγχρονης Βαλκανικής και τη θέση της περιοχής στην ευρύτερη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική. Το μάθημα εκκινεί από την κριτική συζήτηση του αντι-βαλκανικού στερεότυπου και της νεότερης ιστορίας της Βαλκανικής, από τη διάλυση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και μετά. Ο στόχος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τα προβλήματα εθνο-δόμησης και συγκρότησης νεωτερικών εθνικών κρατών ως γενεσιουργού αιτίας της βίας και της αστάθειας που ταλαιπωρεί την περιοχή. Για το σκοπό παρουσιάζονται και αναλύονται δυο από τα πιο γνωστά προβλήματα ασφαλείας, το Γιουγκοσλαβικό και το Κυπριακό.



Στο δεύτερο μέρος θα εξεταστεί η ευρωπαϊκή προοπτική των Βαλκανικών χωρών. Αφού μελετηθεί η πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ, θα επιχειρηθεί μια εξέταση της ευρωπαϊκής πορείας τόσο των χωρών που ήδη έχουν ενταχθεί στην ´Ενωση  (Σλοβενία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Κροατία), όσο και αυτών που είναι υποψήφιες ή εν δυνάμει υποψήφιες χώρες (Δυτικά Βαλκάνια και Τουρκία). Οι εσωτερικές εξελίξεις και δυναμικές θα μελετηθούν μαζί με τις διεργασίες στο εσωτερικό της ΕΕ και τη στάση των κρατών μελών μπροστά σε μια νέα ενδεχόμενη διεύρυνση. Σύντομη αναφορά θα γίνει και στην Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας.

Υποχρεώσεις


Πέρα από την τακτική παρακολούθηση του μαθήματος, ο τελικός βαθμός διαμορφώνεται από την γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου. Προαιρετικά, μπορεί να υποβληθεί και μία εργασία από κάθε φοιτητή/τρια έκτασης 5.000 λέξεων μαζί με τη βιβλιογραφία και τις υποσημειώσεις, με θέμα που θα έχει συμφωνηθεί με τον διδάσκοντα και η οποία θα αποτελεί το 50% του βαθμού.
Στα μαθήματα, η εργασία θα είναι προφορική και τα θέματα παρουσιάζονται παρακάτω.

Όλο το βιβλιογραφικό υλικό του Α’ μέρους έχει αναρτηθεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση keridis.blogspot.gr. Όπου δεν σημειώνονται συγκεκριμένα κεφάλαια στο οργανόγραμμα, αυτό σημαίνει ότι η ύλη αφορά όλα τα αναρτημένα κεφάλαια κάθε βιβλίου. Στην ως άνω διεύθυνση έχει αναρτηθεί και το υπό έκδοση βιβλίου του Δημήτρη Καιρίδη, εν είδει εγχειριδίου. Όλο το υλικό αυτό αποτελεί μέρος της εξεταστέας ύλης. Σε κίτρινο φόντο έχει σημειωθεί το πιο σημαντικό μέρος του υλικού αυτού. Επίσης, συνίσταται ιδιαίτερα η ανάγνωση και η ενημέρωση των φοιτητών/τριών από τον σοβαρό ελληνικό και ξένο Τύπο σχετικά με τις τρέχουσες εξελίξεις στα Βαλκάνια.

Εγχειρίδια
Δεν υπάρχει ένα εγχειρίδιο για το μάθημα. Κρίσιμη, ωστόσο, είναι η ανάγνωση των σημειώσεων από το υπό έκδοση βιβλίο του διδάσκοντα Δημήτρη Καιρίδη με τίτλο «Εθνικισμός και Εθνοτικές Συγκρούσεις στα Βαλκάνια: Θεωρία και Πράξη», που έχουν αναρτηθεί στο keridis.blogspot.gr. Χρήσιμα, επίσης, είναι τα βιβλία: α) Mazower Mark, Τα Βαλκάνια, Αθήνα, Εκδόσεις Πατάκη, 2002, το οποίο αποτελεί μια σύντομη ιστορική επισκόπηση της βαλκανικής ιστορίας και των βασικών αξόνων της και β) Ντόκος Θάνος & Φίλιππος Πιέρρος, επιμ., Τα Βαλκάνια μετά τον πόλεμο του Κοσυφοπεδίου, Αθήνα, Ι. Σιδέρης 2000, το οποίο παρουσιάζει τα ζητήματα ασφαλείας που απασχόλησαν με ένταση τα δυτικά Βαλκάνια κατά την κρίσιμη δεκαετία του 1990.



Για το β´μέρος του μαθήματος συνιστάται η παρακολούθηση ελλείψει ελληνικού συγγράμματος. Θα αναρτηθούν σύντομα στην ιστοσελίδα του τμήματος σειρά άρθρων στα αγγλικά που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις εξετάσεις.
 

Πρόγραμμα διαλέξεων
Α’ μέρος (Δημήτρης Καιρίδης)

1η Εβδομάδα
  • Εισαγωγή στις «σπουδές ασφαλείας»/στρατηγικές σπουδές
  • Η βαλκανική ασφάλεια ως υποσύστημα της ευρωπαϊκής
Ερωτήσεις:
  1. Τι εννοούμε με τον όρο «ασφάλεια», «σπουδές ασφαλείας»/«στρατηγικές σπουδές»;
  2. Πόσο αυτόνομη υπήρξε ιστορικά η «βαλκανική ασφάλεια» και πόσο επηρεάζεται από τους ευρύτερους ευρωπαϊκούς συσχετισμούς;
Βιβλιογραφία
  1. Buzan Barry & Lene Hansen, The Evolution of International Security Studies, Ch. 1, 2, 6 & 7,
  2. Buzan Barry & Ole Waever, “The Balkans and Turkey”, Regions and Powers, The Structure of International Security, Ch. 12,
  3. Καιρίδης Δημήτρης, Κεφ. 3.
2η Εβδομάδα
  • Εισαγωγή στον εθνικισμό και στις εθνοτικές συγκρούσεις
  • Το βαλκανικό πρόβλημα ασφάλειας ως πρόβλημα εθνοτικών συγκρούσεων
Ερωτήσεις:
  1. Τι είναι ο εθνικισμός και πόσο πρόσφατος είναι;
  2. Ποιές είναι οι διαφορετικές προσεγγίσεις των εθνοτικών συγκρούσεων;
Βιβλιογραφία
Καιρίδης Δημήτρης, Κεφ. 1 και 2.

3η Εβδομάδα
  • Αποδομώντας το στερεότυπο του «βαλκανισμού»
  • Ξαναδιαβάζοντας τη νεότερη βαλκανική ιστορία
Ερωτήσεις:
  1. Από τι αποτελείται το αντι-βαλκανικό στερεότυπο και τι εξυπηρετεί;
  2. Πόσο βίαια υπήρξαν τα Βαλκάνια στη νεότερη εποχή;
Βιβλιογραφία
  1. Παπούλια Βασιλική, Από την Αυτοκρατορία στο Έθνος-Κράτος,
  2. Stavrianos Lefteris S., The Balkans since 1453,
  3. Deringil Selim, The Well-Protected Domains,
  4. Mazower Mark, Τα Βαλκάνια,
  5. Καιρίδης Δημήτρης, Κεφ. 3.

4η Εβδομάδα
  • Οι πόλεμοι για τη διαδοχή της Γιουγκοσλαβίας
  • Η επιστροφή των Βαλκανίων και οι νέες διεθνοπολιτικές θεωρίες
Ερωτήσεις:
  1. Γιατί διαλύθηκε η Γιουγκοσλαβία;
  2. Ποιος ο ρόλος του διεθνούς παράγοντα στη γιουγκοσλαβική τραγωδία;
Βιβλιογραφία
  1. Bideleux Robert & Ian Jeffries, The Balkans - A post-communist history,
  2. Judt Tony, Η Ευρώπη μετά τον Πόλεμο, Κεφ. ΧΧ & ΧΧΙ,
  3. Woodward Susan L., Balkan Tragedy,
  4. Ramet Sabrina Petra, War in the Balkans,
  5. Burg Steven L. &S Paul S. Shoup, The War in Bosnia,
  6. Posen Barry R., The Security Dilemma and Ethnic Conflict,
  7. Thomas Robert, The Politics of Serbia in the 1990s,
  8. Vickers Miranda, Between Serb and Albanian - A History of Kosovo,
  9. Vickers Miranda & James Pettifer, Albania-From Anarchy to a Balkan Identity,
  10. Καιρίδης Δημήτρης, Κεφ. 3 και 4.

5η Εβδομάδα
Το Κυπριακό πρόβλημα και οι διάφορες όψεις του
Το Κυπριακό ως μια «ιστορία χαμένων ευκαιριών»
Ερωτήσεις:
Ποιοί παράγοντες δημιούργησαν το Κυπριακό πρόβλημα;
Ποιά η σχέση του Κυπριακού με το «Ανατολικό Ζήτημα», την αποικιοκρατία, τον Ψυχρό Πόλεμο και τον εθνικισμό;
Γιατί το Κυπριακό δεν υπήρξε μια «ιστορία χαμένων ευκαιριών»;
Βιβλιογραφία:
  1. Χατζηβασιλείου Ευάνθης, Το Κυπριακό Ζήτημα, 1878-1960-Η συνταγματική πτυχή,
  2. Τερλεξής Πανταζής, Διπλωματία και Πολιτική του Κυπριακού-Ανατομία ενός λάθους,
  3. Παπαπολυβίου Πέτρος κ.α., επιμ., Το Κυπριακό και το Διεθνές Σύστημα, 1645-1974: Αναζητώντας θέση στον κόσμο,
  4. Hannay David, Cyprus - The Search for a Solution,
  5. Heraklides Alexis, The Cyprus Gordian Knot: An Intractable Ethnic Conflict
  6. Πρωτόπαπας Βασίλης, Εκλογική ιστορία της Κύπρου - Πολιτευτές, κόμματα και εκλογές στην Αγγλοκρατία 1878-1960,
  7. Στεφανίδης Ιωάννης, Εν ονόματι του έθνους - Πολιτική κουλτούρα, αλυτρωτισμός και αντιαμερικανισμός στη μεταπολεμική Ελλάδα, 1945-1967,
  8. Καιρίδης Δημήτρης, Κεφ. 5.
6η Εβδομάδα
Πόσο εθνοτικές είναι οι εθνοτικές συγκρούσεις; Ο εθνικισμός τότε και τώρα και η νέα Ευρώπη
  1. Judt Tony, Η Ευρώπη μετά τον Πόλεμο, Κεφ. ΧΧII,
  2. Gagnon V. P., Jr., Ethnic nationalism and International Conflict: The Case of Serbia,
  3. Καιρίδης Δημήτρης, Συμπεράσματα.


Β’ Μέρος (Μαριλένα Κοππά)

7η Εβδομάδα

Η πολιτική Διεύρυνσης της ΕΕ. Ιστορικό, κριτική. Τα κύματα διεύρυνσης.

Το καλύτερο ως τώρα βιβλίο είναι των Avery/Cameron, "Enlargement of the European Union", Bloomsbury T &T Clark, 1999
Δείτε επίσης και το Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 22ης Νοεμβρίου 2012 σχετικά με τη Διεύρυνση: πολιτικές, κριτήρια και στρατηγικά συμφέροντα της ´Ενωσης (2012/2025 INI) ´Εκθεση Μ.Ε.Κοππά

 8η Εβδομάδα

Βουλγαρία και Ρουμανία: η δύσκολη ένταξη

Θα στηριχτούμε κυρίως σε εκθέσεις προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

9η Εβδομάδα

Τουρκία και η ενταξιακή προοπτική. Υπάρχει ρεαλιστικό σενάριο;

Akcapar Burak, Turkey's New European Era. Foreign Policy on the road to European membership, Rowman and Littlefield, 2007
"EU and Turkey: bridging the differences",  Economic Development Foundation, 2011
Roubanis Ilia, Koppa Marilena, "Dark Knights in the Balkans: for how long will the EU remain the only 'game' in town", Hellenic Review, vol., 18, pp.87-115

10η Εβδομάδα

Δυτικά Βαλκάνια. Από τη Σύνοδο Κορυφής της Θεσσαλονίκης το 2003 , εντεκα χρόνια μετά

"The European Future of the western Balkans. Thessaloniki@10 (2003-2013)", Institute for Security Studies , Paris 2013
Σωτήρης Βαλντέν, "Τα Βαλκάνια και η Ευρώπη μετά τον πόλεμο του Κοσόβου", στο " Τα Βαλκάνια μετά τον πόλεμο του Κοσσυφοπεδίου", Ντόκος/Πιέρρος επιμ., , εκδ., Σιδέρης, 2000

11η Εβδομάδα

Πέρα από τη Διεύρυνση: Η πολιτική Γειτονίας της ΕΕ. Που σταματάει η Ευρώπη;

" The limits of enlargement- lite: european and russian power in the troubled neighbourhood", Popescu/ Wilson, Policy Report, European Council on Foreign Relations, 2009

12η Εβδομάδα

Συμπεράσματα. Οι προοπτικές

Εργασίες 2ου μέρους:

Στα πέντε τελευταία μαθήματα, θα αφιερώνεται τμήμα του μαθήματος για προφορικές εργασίες. Οι τρεις πρώτες θα έχουν τη μορφή debate.
1.     Ένταξη Τουρκίας: υπέρ ή κατά; Θα γίνει με μορφή debate  2+2 φοιτητών
2.     Διεύρυνση ή εμβάθυνση της ΕΕ; Μπορούν να γίνουν παράλληλα; 2+2
3.     Σερβία -Κόσοβο. Ναι ή όχι στην ανεξαρτησία; πόσο συνέβαλε η ευρωπαϊκή παρέμβαση στη λύση; 2+2
4.     To αλβανικό ζήτημα και η προοπτική διεύρυνσης (2)
5.     Τα κριτήρια της Κοπεγχάγης. ισχύουν ακόμη; (2)

Παρακαλούνται οι φοιτητές που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν να στείλουν ένα  e-mail στη διεύθυνση της Μαριλένας Κοππά, που αναγράφεται παραπάνω, δηλώνοντας το θέμα που τους ενδιαφέρει, ως τις αρχές Νοεμβρίου το αργότερο.

Κάντε κλικ ΕΔΩ για να κατεβάσετε το υλικό της κας Κοππά.